<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Panem et circenses">
<author_1="Jan Modrakowski">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="3">
<date="1951-03-25/04-01">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Sprawa ta nie jest tak prosta i wymaga szerszego widnokręgu niż encyklopedyczne wiadomości, chodzi bowiem nie o jałowe spory historyczne, lecz o wydzielenie konkretnych faktów na tle epoki, o której chce się coś powiedzieć. Wnioski wyłonią się same. Istotnie starorzymski circus, którego początki zbiegają się z początkiem wpływów hellenistycznych w Rzymie, powstał gdzieś około roku 366 przed Chr. i był odpowiednikiem greckiego stadionu. Miał też służyć tym samym celom. Odbywały się w nim mniej więcej te same doroczne uroczystości religijno-widowiskowe. Najważniejsze z nich, to ludi romani albo magni, wzorowane na greckich panatenajach. Składały się zatem na ludi circenses trzy elementy treściowe: kultowy, sportowy i zabawowy. Ale rzymskie igrzyska, w przeciwieństwie do długo utrzymujących się w nieskażonej formie igrzysk olimpijskich, zaczęły rychło zatracać swój pierwotny obrzędowo-sportowy charakter uroczystości religijno-państwowej, przeobrażając się stopniowo w tanie zabawy widowiskowe (nawet hazardowe z zakładami pieniężnymi) obfitując nierzadko w krwawe sceny, w których początkowo padały ofiarą tylko zwierzęta. Sceny te musiały powtarzać się zbyt często, skoro około połowy II w.przed Chr. senat rzymski był zmuszony wydać zakaz wprowadzania na arenę zwierząt. Zakaz ten zresztą zniesiono już w 103 r. przed Chr., w którym ponownie pojawia się w cyrku rzymskim pewna ilość lwów, zaś w r. 99 przed Chr. słonie. W r. 93 przed Chr. Sulla wypuścił na arenę 100 lwów. Cesarz August zaś dał w cyrku FIaminiuszów (z r. 220 przed Chr.) osobliwe widowisko. Oto na arenie wodą napełnionej zabito dla uciechy widzów 36 krokodyli. Na arenę cyrkową wkroczył również inny, żelazny punkt programu, tak ulubiony przez Rzymian: gladiatorzy. W szkołach gladiatorskich, które były hańbą starożytnego Rzymu, uczono zabijać się w walkach prowadzonych parami lub całymi oddziałami.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
